Το Δέκαθλο έγινε 100 ετών. Ιστορίες γραμμένες με χρυσά γράμματα!

(Jim Thorp)

Μόντε Κάρλο – το πρωί της 13^ης Ιουλίου του 1912, είκοσι εννέα αθλητές στέκονταν στην εκκίνηση ενός νέου αγωνίσματος στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Στοκχόλμης. Πριν ακριβώς 100 χρόνια, το Δέκαθλο, με τη σημερινή του μορφή, τελέστηκε σε επίσημη διοργάνωση. Λόγω του μεγάλου αριθμού συμμετοχών, ανάμεσά τους έξι αμερικανοί και εννέα σουηδοί, το Δέκαθλο διήρκησε τρεις μέρες, αλλά μόνο δώδεκα κατάφεραν να ολοκληρώσουν και τα δέκα αγωνίσματα. Από το www.iaaf.org. Απόδοση Τατιάνα Νιφλή

«Ο καλύτερος αθλητής του κόσμου»

Είκοσι χιλιάδες θεατές παρακολούθησαν έναν ιστορικό αγώνα. Όχι επειδή το αγώνισμα πραγματοποιόταν για πρώτη φορά σε Ολυμπιακούς Αγώνες, αλλά λόγω της συμμετοχής του Τζιμ Θορπ. Η ανωτερότητα του αμερικανού αθλητή στο νέο αγώνισμα ήταν τόσο συντριπτική που στο τέλος του αγώνα, η διαφορά του από τον δεύτερο, τον σουηδό Hugo Wieslander έφτανε στους 700 βαθμούς. Το σύνολο των 9412,955 βαθμών δεν ξεπεράστηκε για 14 χρόνια.

Τα τελευταία αγωνίσματα του δεκάθλου πραγματοποιήθηκαν την τελευταία ημέρα της πέμπτης Ολυμπιάδας, με την παρουσία του σουηδού βασιλιά Γκουστάβ Ε’. Όταν ο Θορπ στάθηκε μπροστά από τον μονάρχη για να παραλάβει τα βραβεία του για τις νίκες στο Πένταθλο και το Δέκαθλο, ο βασιλειάς είπε τα ιστορικά του λόγια προς τον Τζιμ Θορπ: «Κύριε, είστε ο καλύτερος αθλητής του κόσμου».

Μερικούς μήνες αργότερα, μια τοπική εφημερίδα δημοσίευσε άρθρο το οποίο ανέφερε πως ο Θορπ είχε παίξει επαγγελματικό μπέιζμπολ το 1909 και το 1910, και είχε λάβει ποσά μέχρι και 35 δολαρίων την εβδομάδα. Λόγω των αυστηρών κανόνων περί ερασιτεχνισμού, εκείνης της εποχής, ανακυρήχθηκε επαγγελματίας και έχασε τους Ολυμπιακούς τίτλους του. Κατά τη δεκαετία του ’70 ξεκίνησε μια εκστρατεία για την αποκατάσταση του Θορπ, όμως ο πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής και πρώην συμπαίκτης του, Έιβερι Μπρουνταντζ αρνήθηκε. Το 1982, 29 χρόνια μετά τον θάνατο του αθλητή, ο νέος πρόεδρος της ΔΟΕ, ο Λόρδος Κιλλανιν επανέφερε το όνομα του Τζιμ Θορπ στη λίστα των Ολυμπιονικών.

(Jim Thorp)

Μια τεταμένη διαφωνία

Ένα από τα πιο δύσκολα ερωτήματα που χρειάστηκε να λύσει η επιτροπή του Στίβου στους Ολυμπιακούς της Στοκχόλμης ήταν ο τρόπος που θα υπολογίζονταν οι βαθμοί στο δέκαθλο. Από την αρχή ήταν κατανοητό πως κάθε αθλητής θα έπαιρνε βαθμούς για τα αποτελέσματα που θα έφερνε, χωρίς να παίζει ρόλο η θέση, όμως ήταν εξαιρετικά δύσκολο να δημιουργηθεί κανόνας για τη σωστή αξιολόγηση των επιτευγμένων αποτελεσμάτων. Υπήρξε μια σκέψη το παγκόσμιο ρεκόρ να αποφέρει 1000 βαθμούς, όμως εκείνη τη στιγμή δεν υπήρχε Διεθνής Ομοσπονδία που να καταγράφει τα παγκόσμια ρεκόρ και κανείς δε γνώριζε αν οι επιδόσεις γίνονταν κάτω από τις ίδιες και νόμιμες συνθήκες. Μόλις μια εβδομάδα πριν τους Αγώνες, η επιτροπή αποφάσισε να δίνει 1000 βαθμούς για τα Ολυμπιακά ρεκόρ.

Τα επόμενα χρόνια δημιουργήθηκαν πολλές συζητήσεις για το κατά πόσο ήταν σωστοί και δίκαιοι οι βαθμολογικοί πίνακες. Η αλλαγή των κανονισμών, οι διαφορετικές τεχνικές ή η χρήση διαφορετικών υλικών επηρέαζαν και τις επιδόσεις. Το δίλημμα ήταν αν οι πίνακες θα έπρεπε να είναι προοδευτικοί ή οπισθοδρομικοί, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται συνεχώς νέοι βαθμολογικοί πίνακες. Μέχρι σήμερα έχουν χρησιμοποιηθεί έξι διαφορετικοί βαθμολογικοί πίνακες, εκ των οποίων ο πιο πρόσφατος είναι αυτός του 1985.

Παρά τη μεγάλη επιτυχία του Δεκάθλου στους Ολυμπιακούς του 1912, το αγώνισμα δεν ήταν πολύ δημοφιλές εκτός της Σκανδιναβίας. Οι αμερικανοί προτιμούσαν τα δικά τους σύνθετα αγωνίσματα, και έτσι στους επόμενους Ολυμπιακούς, οκτώ χρόνια αργότερα, ο νορβηγός στρατιωτικός Helge Lövland  ήταν ο νικητής. Ο 30χρονος αθλητής ήταν ο μεγαλύτερος σε ηλικία Ολυμπιονίκης στο δέκαθλο, όμως η βαθμολογία του ήταν πολύ χαμηλότερη από αυτήν του Τζιμ Θορπ.

Επίσημη λίστα Παγκοσμίων ρεκόρ

Στις 17 Ιουλίου, 1912, αμέσως μετά την ολοκλήρωση των Ολυμπιακών Αγώνων, αντιπρόσωποι από 17 χώρες συναντήθηκαν για να δημιουργήσουν ένα παγκόσμιο διοικητικό οργανισμό για τον Στίβο, με αποτέλεσμα τη γέννηση της IAAF. Μια από τις πρώτες αποφάσεις της ήταν να δημιουργήσει μία εξαμελή επιτροπή η οποία θα αποφάσιζε για την επίσημη λίστα των Παγκοσμίων ρεκόρ.

Παρ’ότι οι πρώτοι αγώνες Δεκάθλου πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο του 1911, το πρώτο παγκόσμιο ρεκόρ αναγνωρίστηκε από την IAAF το 1922, όταν ο εσθονός Αλεξάντρ Κλούμπεργκ συγκέντρωσε 7485,610 βαθμούς, ένας αριθμός που ήταν μικρότερος από τη βαθμολογία του Τζιμ Θορπ το 1912. Μόλις το 1926 ο φινλανδός Paavo Yrjölä κατάφερε να ξεπεράσει το ρεκόρ του Θορπ.

Ο Όσμπορν γίνεται ο μοναδικός Ολυμπιονίκης στο Δέκαθλο και σε απλό αγώνισμα

(Harold Osborn)

Τα χρόνια πριν από τον 2^ο Παγκόσμιο Πόλεμο οι δεκαθλητές δεν είναι πολλές ευκαιρίες να συμμετάσχουν σε διεθνείς διοργανώσεις. Κυρίως περιορίζονταν στους Ολυμπιακούς Αγώνες, με αποτέλεσμα οι αθλητές των απλών αγωνισμάτων να δοκιμάζουν το Δέκαθλο σε ελάχιστες περιπτώσεις. Το 1924 στο Παρίσι, νικιτής στο Δέκαθλο ήταν ο αμερικανός Χάραλντ Όσμπορν. Ο κάτοχος Παγκοσμίου ρεκόρ και Ολυμπιονίκης στο άλμα εις ύψος είναι ο μοναδικός δεκαθλητής με τίτλο και σε απλό αγώνισμα, στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων. Επίσης, ήταν οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες όπου το Δέκαθλο είχε εκπροσώπους και από τις έξι ηπείρους.

Ο Χάραλντ Όσμπορν σταμάτησε το Δέκαθλο το 1926, παραχωρώντας τη θέση κατόχου του Παγκοσμίου ρεκόρ στους Φινλανδούς Paavo Yrjölä και Akilles Järvinen που μονοπώλησαν το αγώνισμα για τα επόμενα έξι χρόνια. Η Φινλανδία είχε τον πρώτο λόγο τόσο στις μεγάλες αποστάσεις και το ακόντιο όσο και στο Δέκαθλο, εκείνη την εποχή. Παρ’όλα αυτά οι φινλανδοί ηττήθηκαν το 1932, στο Λος Άντζελες, από τον αθλητή των ΗΠΑ, James Bausch, ο οποίος, προς έκπληξη όλων πήρε το χρυσό Ολυμπιακό μετάλλιο με ένα νέο Παγκόσμιο ρεκόρ. Η καριέρα του στο Δέκαθλο διήρκησε μόλις 16 μήνες και ακόμη λιγότερη αυτή του διαδόχου του, Γκλεν Μόρις, ο οποίος συμμετείχε μόλις σε τρεις αγώνες, μέσα σε τέσσερις μήνες. Μεταξύ αυτών και στους Ολυμπιακούς του Βερολίνου, όπου βελτίωσε και το Παγκόσμιο ρεκόρ του αγωνίσματος.

Νεότερος όλων των εποχών

(Bob Mathias)

Στο Λονδίνο το 1948, ο κόσμος είδε τον νέο ήρωα του Δεκάθλου να κάνει το ξεκίνημά του. Ο 17χρονος Μπομπ Ματίας εξέπληξε τον κόσμο. Για τον άπειρο μαθητή αυτός ήταν μόλις η τρίτη του συμμετοχή σε αγώνες Δεκάθλου. Κάτω από άσχημες καιρικές συνθήκες, πραγματοποίησε τα τελευταία τρία αγωνίσματα στο σκοτάδι. Αυτοκίνητα είχαν μπει στο Γουέμπλεϊ ώστε να φωτίσουν τους διαδρόμους για τον ακοντισμό και το επί κοντώ, όμως ο Ματίας συνέχισε και όταν τερμάτισε στα 1500μ έγινε ο νεαρότερος Ολυμπιονίκης στην ιστορία των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων.

Τέσσερα χρόνια αργότερα ο Ματίας επέστρεψε στους Ολυμπιακούς, αυτή τη φορά ως έμπειρος αθλητής. Στο Ελσίνκι οι καιρικές συνθήκες ήταν πολύ καλύτερες από αυτές του Λονδίνου και αυτή τη φορά ο Ματίας ήταν ανώτερος των συναγωνιστών του. Στο τέλος της δεύτερης ημέρας είχε σπάσει το Παγκόσμιο ρεκόρ, καθώς και αυτό της διαφοράς από τον δεύτερο, καθώς ξεπερνούσε τον Μιλτ Κάμπελ με 900 βαθμούς. Ο Ματίας ήταν ο πρώτος δεκαθλητής που υπερασπίστηκε επιτυχώς τον τίτλο του Ολυμπιονίκη. Σε ηλικία 21 ετών σταμάτησε το Δέκαθλο, χωρίς να έχει νικηθεί σε καμία από τις 11 διοργανώσεις που είχε συμμετάσχει.

Chuan-Kwang Yang-Παγκόσμιο ρεκόρ κλειστού στίβου στο επί κοντώ

(Chuan-Kwang Yang)

Τη δεκαετία του ’50 εμφανίστηκε μία νέα γενιά δεκαθλητών, με τους Ράφερ Τζόνσον των ΗΠΑ και Chuan-Kwang Yang από την Ταϊβάν να ξεχωρίζουν. Επειδή οι διοργανώσεις που εμπεριείχαν το Δέκαθλο στο πρόγραμμά τους ήταν ακόμη λίγες, και οι δύο αθλητές αγωνίζονταν και σε απλά αγωνίσματα. Όταν το 1956 οι Ολυμπιακοί μεταφέρθηκαν για πρώτη φορά στο νότιο ημισφαίρειο, ο Ράφερ Τζόνσον είχε προκριθεί στο μήκος και το Δέκαθλο. Ένας τραυματισμός τον εμπόδισε να αγωνιστεί στο μήκος, όμως κατάφερε να πάρει τη δεύτερη θέση στο Δέκαθλο, πίσω από τον συμπατριώτη του, Μιλτ Κάμπελ. Αργότερα αποδείχτηκε πως αυτή ήταν η τελευταία του ήττα στο αγώνισμα.

Ο Chuan-Kwang Yang ξεκίνησε την καριέρα του στο Δέκαθλο απομονωμένος από τις κύριες διοργανώσεις. Παρ’όλα αυτά κατάφερε να βγει όγδοος στη Μελβούρνη. Αυτοί οι Αγώνες σημάδεψαν την καριέρα του, καθώς εκεί γνώρισε τον Ράφερ Τζόνσον και τον προπονητή του, Ντάκι Ντρέικ. Ο τελευταίος έπεισε τον Γιανγ να μετακομίσει και να προπονηθεί στις ΗΠΑ. Εκεί, βελτιώθηκε γρήγορα και μέχρι το 1960 αποτελούσε υπολογίσιμο αντίπαλο για τον Τζόνσον. Το 1963 ο Γιανγκ κατέρριψε το Παγκόσμιο ρεκόρ κλειστού στίβου στο άλμα επί κοντώ. Η ικανότητά του στο αγώνισμα του απέφερε πολλούς βαθμούς σε έκεινον τον αγώνα, με αποτέλεσμα ο Γιανγκ να σπάσει το ως τότε ρεκόρ και να γίνει ο πρώτος αθλητής που ξεπέρασε τους 9000 βαθμούς.

Η αντιπαλότητα του Ψυχρού Πολέμου δημιουργεί «ολοκληρωμένους» δεκαθλητές

Παρ’ότι ο Πόλεμος κορυφώθηκε κατά τη δεκαετία του ‘60, πραγματοποιήθηκαν περισσότερες διεθνείς διοργανώσεις συνθέτων αγωνισμάτων. Το Δέκαθλο σταμάτησε να αφορά τεχνίτες σε ένα ή δύο αγωνίσματα, αλλά ολοκληρωμένους δεκαθλητές. Οι ΚurtBendlin, Bill Toomey, Nikolay Avilov και Bruce Jenner κατάφεραν να σπάσουν παγκόσμια ρεκόρ και να κατακτήσουν Ολυμπιακούς τίτλους. Παρ’όλα αυτά, το μποϋκοτάζ των Ολυμπιακών της Μόσχας επηρέασε αρνητικά τους δεκαθλητές των ΗΠΑ. Πολλοί σταμάτησαν τον αθλητισμό μετα τους Ολυμπιακούς του 1980. Οι αμερικανοί χρειάστηκαν 20 χρόνια για να συνέλθουν, μέχρι που ο Νταν Ο’Μπράιεν πήρε το χρυσό το 1996.

(Dan O'brien)

Η ανίκητη αύρα του Τόμσον

Παρ’όλα αυτά, ο νικητής των Ολυμπιακών της Μόσχας, ήταν ένας από τους καλύτερους δεκαθλητές στα 100 χρόνια του αγωνίσματος. Ο Μπράιτον Ντέιλι Τόσμον είχε σπάσει το παγκόσμιο ρεκόρ του Δεκάθλου δύο μήνες πριν από τους Αγώνες. Κατά τη διάρκεια της καριέρας του κατέκτησε δύο Ολυμπιακούς τίτλους, ένα Παγκόσμιο πρωτάθλημα, δύο ευρωπαϊκά και τρεις αγώνες Κοινοπολιτείας. Ανάμεσα στο 1978 και το 1987 ήταν ανίκητος στο Δέκαθλο. Διάσημες ήταν οι μάχες του με τον γερμανό Γιούργκεν Χίνγκσεν, ο οποίος, παρ’ότι βελτίωσε τρεις φορές το παγκόσμιο ρεκόρ σε αυτήν την περίοδο, ποτέ δεν κατάφερε να νικήσει τον Τόμσον.

Εκείνη την εποχή το Δέκαθλο προσέλκυσε αρκετό ενδιαφέρον. Τα ονόματα και τα πρόσωπα των δεκαθλητών έγιναν γνωστά, ενώ έδειξαν ενδιαφέρον και οι επιχειρήσεις. Η Reebok ξεκίνησε διαφημιστική καμπάνια 30 εκατομμυρίων δολαρίων με τη συμμετοχή του Ο’Μπράιεν και του Ντέιβ Τζόνσον, η οποία όμως καταστράφηκε όταν ο Ο’Μπράιεν απέτυχε στο επί κοντώ στο προολυμπιακό τουρνουά στη Νέα Ορλεάνη.

Οι Τσέχοι και τώρα ο Ίτον

(Roman Sebrle)

Εν τω μεταξύ, αθλητές από την Τσεχία άρχισαν να αναρριχώνται στις λίστες των δεκαθλητών. Με πρώτο τον Ρόμπερτ Ζμέλικ, ο οποίος κατέκτησε το χρυσό στη Βαρκελώνη, το 1992. Λίγο πριν την αλλαγή της χιλιετίας, ο Τόμας Ντβόρακ έσπασε το ρεκόρ που διατηρούσε από το 1992 ο Ο’Μπράιεν. Ο τρεις φορές παγκόσμιος πρωταθλητής δεν έφτασε για λίγο τους 9000 βαθμούς στην Πράγα, κάτι που κατάφερε ο συμπατριώτης του, Ρόμαν Σεμπρλ, φτάνοντας στους 9026, ένα ρεκόρ που κατέρριψε φέτος ο Άστον Ίτον με ένα σύνολο 9036 βαθμών. Η καριέρα του Σεμπρλ διαρκεί ήδη 21 χρόνια, κατά τα οποία έχει κατακτήσει όλους τους σημαντικούς τίτλους, τουλάχιστον από μία φορά.

Πηγή:sportshero.gr